Ayvacık Canik dağlarının kuzey eteklerinde, Yeşilirmak vadisinde, Suat Uğurlu Baraj gölünün kıyısında yeralmaktadır. Bu uzun vadide bir de Hasan Uğurlu Baraj gölü bulunmaktadır. İlçenin en yakın komşusu 28 km. kuzeyindeki Çarşamba ilçesidir. Samsun'a uzaklığı ise 62 km. dir.

Yörede genel olarak yazları sıcak ve kurak, kışları ise ılımlı ve yağışlı geçer. Tipik Karadeniz ikliminden farklı olarak yazları daha az yağış alır.

İlçe halkının %80-90'ı tarımla, % 1'i balıkçılıkla, %8 - 9 'u ticaretle uğraşmaktadır. Tarımsal faaliyetler mısır, buğday, arpa ve fındık üretiminde yoğunlaşmıştır. İlçe topraklarının büyük bir bölümü ormanlık arazidir. Tarıma elverişli topraklar genellikle bozuk, kuru ormanlık alanların açılmasıyla elde edilmiştir. Hayvancılık alanında ise potansiyel yeterince değerlendirilmemiş, ne mera ne de ahır hayvancılığı gelişme gösterebilmiştir. İlçede ayrıca, elektrik üretimi yaparak sanayinin ana girdisi olan enerjiyi sağlayan Hasan Uğurlu Yeraltı Santrali ile Suat Uğurlu Hidro elektrik santrali yeralmaktadır. Bu barajlar 1981-82 yıllarında hizmete girmişlerdir. Hasan Uğurlu Baraji : Yeşilırmak üzerinde, 135 m. talveg yüksekliği olan baraj, 1.080.000.000 m3 su tutma hacmine sahiptir. Ortalama su derinliği 54m dir. Baraj enerji üretimi amacıyla yapılmış, Türkiye'nin ilk yeraltı santralinin kuruldugu yerdir. Arkasındaki gölün alanı 20 km2 dir. Barajın Ayvacık'a uzaklığı 8 km. Çarşamba'ya uzaklığı ise 36 km. dir. Suat Uğurlu Baraji : Yeşilırmak üzerinde, Hasan Uğurlu Barajının altında, Balahor köyü civarında yeralan barajın talvegden yüksekliği 38 metredir. 175.000.000 m3 su tutma hacmine sahip olan barajda ortalama su derinliği 18 m olup, enerji üretimi yapılmaktadır. Ayrıca yapımında Çarşamba ovasının düzenli olarak sulanmasi da amaçlanmıştır. Baraj Çarşamba ovasındaki tarım alanlarının yaklaşık %85'ini sulayabilecek kapasitededir. Barajın Çarşamba'ya uzaklığı 15 km kadardır.

Samsun iline uzaklığı 62 km. dir. Samsun'dan Çarşambaya kadar Samsun-Ordu devlet karayolu üzerinden gidilir.Çarşamba'dan sonra 28 km.lik il yolu ile devam edilir. Ulaşım problemi yoktur.

Osmanlılar zamanında Rum ve Ermenilerin yaşadığı bir köy olan Ayvacık'a Türkler Cumhuriyetten sonra yerleşmişlerdir. Bu nedenle ilçe köklu bir kültür yapısına sahip değildir. Varolan tarihi eserler ise Rum ve Ermeni istilasının yaşandığı dönemde yağmalanıp yok edilmiştir.

Ayvacık Orta Karadenizin en güzel doğal yapısına sahip ilçelerinden bir tanesidir. Özellikle orman alanları Samsun ilindeki doğal değerleri yüksek alanlar içinde sayılmaktadır. Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu Baraj Gölleri ilçeye ayrı bir güzellik katmaktadır. Özellikle Hasan Uğurlu baraj gölü çevresindeki çam ormanlarıyla kaplı alan piknik ve mesire yeri olarak ideal bir mekandır.

Ayvacık'ta her yıl yağlı güreş müsabakaları yapılmaktadır. Üç yıldan beri Ağustos ayında yapılan bu müsabakalar geleneksel hale getirilmiştir.

Yörenin kendine özgü "köçek ve kabaceviz" adlarında mahalli oyunları vardır. Düğünlerde ise yağlı pehlivan güreşleri düzenlenir. Bu güreşleri düğün sahibi kendisi organize eder. Ayvacık'ta ayrıca "Öndül Şenlikleri" denilen bir Şenlik düzenlenir. Genellikle yılda birkez düzenlenen bu şenliklerde, yörede nam salmış sığır ve manda öküzlerinin kuvvetlerini denemek amacıyla "öndül" yarışması yapılır. Yarışmada 7 veya 5 adet kağnı arabası birbirine kazıklarla bağlanarak sabitlenir ve bir çift manda veya sığır öküzü bu arabaları çekmesi için arabalara koşulur. Bu yarışma düz bir arazide düzenlenir ve yaklaşık yarım saat sürer. Bu sürede öküzlerin almış olduğu yol adımlarla ölçülür. En uzun yolu yapan öküz birinci olur. Bu yarışmalarda bir hakem heyetide oluşturulur. Yarışma iki kategori de yapıldığı için iki birinci seçilir. Birinci olan manda öküzlerinin sahibine dana ve tay, sığır öküzlerinin sahibine ise koyun verilir. Yarışmaya katılan her öküz sahibi, yarışmayı düzenleyen kişiye gelirken bir araba dolusu odun getirir. Yiğit öküz güçlerini denenmesi anlamına gelen "öndül" yarışmalarına farklı bir gözle baktığımızda hayvanların yarışma esnasında çok fazla eziyete maruz kaldıklarını söyleyebiliriz. Öküzlerin bazen derilerinin soyulduğu, burunlarından kan geldiği görülmektedir. Nihayetinde insanların bu yarışma ve şenlikleri biraraya gelerek gülüp, eğlenmek, oyunlar oynamak ve en önemlisi geleneklerini yaşatmak amacıyla düzenlediklerini unutmamaları gerekir. Ayvacık'ta el sanatları denilince, el tezgahlannda halis yünden dokunan "cecim" adı verilen kilimler ve kadınlarla,çocukların bellerine bağladıkları "kuşak" akla gelir. Cecim kızlara çeyiz olarak verilir ve yere sermek için kullanılır.

İlçede ve yöresinde geleneksel yemek olarak "keşkek" ve "Haluç" meşhurdur. Keşkeğin hazırlanışı şöyledir; buğday özü suda iyice pişirilir. Piştikçe karıştırılır ve krema halini alir. Pişerken içine kemiksiz, varsa tavuk eti konur. Tavuk eti saç teli halini alıncaya kadar karıştırmaya devam edilir. Keşkek, kıvamında pişirildikten sonra üzerine tereyağı ilave edilerek servis yapılır. Haluç ise; daha önceden hazırlanan ve uzun müddet saklanabilen, saç üzerinde pişirilmiş yufkaların, istenildiği zaman ıslatılıp yağlı tavada kızartılmasıyla yapılan bir hamur işidir.

KONAKLAMA ve YEME - İÇME

İIçede turistik otel ve lokanta bulunmamaktadır. Ancak; TEAŞ İşletme Müdürlüğüne ait misafirhane, Lokal ve yemekhane gibi sosyal tesisler mevcuttur.Öğretmenevi de misafirhane olarak hizmet verebilecek şekilde düzenlenmiştir. TEAŞ işletme müdürlüğüne ait misafirhane 50; öğretmenevi ise 4 kişilik yatak kapasitesine sahiptir.